De afgelopen tijd heb ik me verdiept in de vraag: ‘Hoe kan VR van meerwaarde zijn in online onderwijs?’. Mijn eigen VR ervaring was nog beperkt. Daarom volgde ik een workshop bij het Virtual Reality Learning Lab in Leiden door Robin de Lange en bezocht een inspiratiemiddag van het Centre for Innovation van Universiteit Leiden over dit thema. Een aantal zaken zijn me in het bijzonder bijgebleven. Deze deel ik graag met jullie.
VR wordt ook wel ‘The ultimate empathy machine’ genoemd. Een VR ervaring kan echte en sterke emoties oproepen. In een VR ervaring ben je namelijk niet per se jezelf. Je kunt de ervaring beleven als (onder andere) de hoofdpersoon in het verhaal. Je beleeft, voelt en ervaart dan wat de hoofdpersoon ervaart. Op een gegeven moment zette Robin mij in een Indiase trein. Ik bekeek het verhaal door de ogen van een Indiaas meisje. Zij (of eigenlijk ik) zat op een stoel tegen het raam. Om haar heen zaten een stuk of 15 Indiase mannen. In de trein was het stil, je hoorde alleen het geluid van de trein en de ademhaling van de mannen in de trein. Zij keken onafgebroken indringend naar haar, maar ik beleefde het alsof ze naar mij keken. Het beklemmende, ongemakkelijke en onveilige gevoel dat hierbij hoorde overviel me; ik had niet gedacht dat VR zo’n levensechte ervaring kon oproepen. Ik vind dit een indrukwekkende eigenschap van VR.
Met VR kun je vaardigheden oefenen die in het echte leven lastig te oefenen zijn. Een mooi voorbeeld werd gegeven op de inspiratiemiddag van Universiteit Leiden. Door toekomstige eerste hulp verpleegkundigen of artsen in een virtuele eerste hulp omgeving te plaatsen, kunnen zij alvast wennen aan de hectiek en stress van een echte crisissituatie op de eerste hulp en leren onder druk keuzes te maken. Bij uitstek vaardigheden die lastig te oefenen zijn in een echte crisissituatie.
De hersenen werken ruimtelijk. VR kan helpen bij het onthouden van informatie die van nature 3-dimensionaal is. Denk bijvoorbeeld aan het menselijk lichaam. VR en AR kunnen studenten de mogelijkheid bieden om de naamgeving en werking van botten/spieren/gewrichten beter te leren en begrijpen.
In een VR omgeving kan je samenwerken. Hiervoor zijn van allerlei mogelijkheden. Zo kun je in een ruimte samenkomen (als avatars) en informatie delen en communiceren over je koptelefoon. Je hebt hierbij continue een VR bril op. Ik heb ook een optie gezien waarin je je als student bevindt in een 360° klaslokaal, met meerdere borden om informatie op te delen of deelnemers op te projecteren, waarbij de studenten elkaar zien zoals in een conference tool via de webcam. Hiervoor is geen VR bril nodig.
Bovenstaande opties vragen om professionele begeleiding. Maar je kan ook zelf aan de slag met VR. Zo is een 360° camera al voor zo’n 500 euro beschikbaar, en kun je redelijk goede kwaliteit foto’s en opnames maken en ‘stitchen’. Een VR bril heb je ook al vanaf 50 euro. Er zijn verschillende programma’s beschikbaar waarmee je een interactieve laag kan aanbrengen op de video of de foto. Daarin kun je bijvoorbeeld aanvullend videomateriaal, vragen en uitleg toevoegen waarmee de student aan de slag kan. Dit is ook heel geschikt voor een virtuele tour van bijvoorbeeld een toekomstige werkplek of stage-omgeving. Ander voordeel is dat je deze opnames kunt bekijken met een VR bril, maar dat het niet per se nodig is. Je kunt ook je scherm rond bewegen om een volledig beeld te krijgen van de virtuele omgeving. De beleving wordt wel minder impactvol overigens.
De meerwaarde van VR in het online onderwijs vind ik nog een lastige. VR kan echte (emotionele) impact hebben. Voor online onderwijs betekent dit dat het de betrokkenheid van de student bij de leerervaring kan vergroten, wat wel heel waardevol kan zijn. Toch zou ik het zelf daar nog niet zo snel voor inzetten, omdat het gebruik van de hardware (zoals een wat meer geavanceerde VR bril) vraagt om een zekere vaardigheid van de gebruiker. Bij online onderwijs is er minder direct support mogelijk bij het gebruik hiervan. Voor studenten met minder affiniteit op dit vlak kan deze vorm van onderwijs daarmee ook een struikelblok vormen of afleiden van het onderwijs zelf. In een klassikale setting is dit gemakkelijker.
Daarnaast is deze vorm van VR nog vrij kostbaar. Je moet dus ook echt goed nadenken over waar je het in het onderwijs wil inzetten en of het daar echt van meerwaarde is. De mogelijkheden van een 360° camera vind ik wel interessant. Ook hier geldt dat je goed moet nadenken over waarvoor je het inzet en wat het oplevert, maar hier kun je –gezien de overzichtelijke kosten- gemakkelijker mee experimenteren.
Qua online samenwerking in een virtual classroom; VR kent aantrekkelijke mogelijkheden. Ik vind het echter een nadeel dat je te maken hebt met avatars. Het online werken met ‘echte’ mensen heeft naar mijn idee een positievere impact op de studentbetrokkenheid. Ik zou dan toch eerder inzetten op de wat minder hippe, maar toch goed functionerende conference tools. En het samenwerken op een andere manier vorm geven. Maar ik laat me natuurlijk graag overtuigen van het tegendeel!
